ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ทรัพยากรป่าไม้
สภาพป่าไม้ของจังหวัดชัยภูมิ ถือได้ว่าเป็นสภาพป่าที่สมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย มีพื้นที่ป่าไม้ตามกฎหมาย 3,171,977.15 ไร่ มีพื้นที่คงสภาพป่าตามภาพถ่ายดาวเทียม 2,499,556.75 ไร่ หรือคิดเป็นร้อยละ 31.49 ของพื้นที่จังหวัด มีแนวโน้มของพื้นที่คงสภาพป่าเพิ่มขึ้น โดยเมื่อปี 2557 มีพื้นที่คงสภาพพื้นที่ป่า จำนวน 2,381,816.57 คิดเป็นร้อยละ 30.01 ของพื้นที่จังหวัด เปรียบเทียบกับ 2565 ที่มีพื้นที่คงสภาพพื้นที่ป่า จำนวน 2,499,556.75 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 31.49 ของพื้นที่จังหวัด จะเห็นได้ว่าจังหวัดชัยภูมิมีพื้นที่คงสภาพป่าเพิ่มขึ้น ทั้งนี้ การประกาศพื้นที่ตามกฎหมายยังคงมีปัญหาการซ้อนทับของพื้นที่ ทำให้การนับรวมขนาดพื้นที่ป่าไม้ตามกฎหมายมากกว่าพื้นที่ป่าจริง
ป่าไม้เหล่านี้เป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงชีวิตคนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลางหลายล้านคน เช่น แม่น้ำชี แม่น้ำพรม แม่น้ำเชิญ ซึ่งได้มีการกำหนดให้เป็นป่าสงวนแห่งชาติ อุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และพื้นที่ต้นน้ำลำธาร โดยสามารถจำแนก ดังนี้
1) ป่าสงวนแห่งชาติ จำนวน 11 แห่ง มีพื้นที่บางส่วนได้มีการประกาศเป็นเขตป่าอนุรักษ์ จึงยังคงเหลือพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ จำนวน 1,631,519.26 ไร่ (จากการวิเคราะห์ด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ : GIS (Geographic Information System)) และมอบให้สำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมไปดำเนินงานปฏิรูปที่ดิน
| ลำดับที่ | ป่าสงวนแห่งชาติ | พื้นที่ (ไร่) |
| 1 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าภูหยวก | 44,209.58 |
| 2 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าภูตะเภา | 16,761.42 |
| 3 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าภูแลนคาด้านทิศเหนือ | 137,726.27 |
| 4 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าโคกใหญ่ | 34,318.75 |
| 5 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าภูแลนคาด้านทิศใต้ | 132,338.86 |
| 6 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าตาเนิน | 72,803.90 |
| 7 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าภูซำผักหนาม | 153,168.34 |
| 8 | ป่าสงวนแห่งชาติป่านายางกลัก | 937,892.91 |
| 9 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าโคกหลวง | 7,982.61 |
| 10 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าภูผาดำและป่าภูผาแดง | 3,712.06 |
| 11 | ป่าสงวนแห่งชาติป่าภูแลนคาด้านทิศใต้บางส่วน และป่าหมายเลขสิบแปลงที่สอง | 90,604.56 |
| ที่มา: สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดชัยภูมิ | ||
2) อุทยานแห่งชาติ จำนวน 6 แห่ง เนื้อที่ 713,486.90 ไร่ (จากการวิเคราะห์ด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ : GIS (Geographic Information System)) ดังนี้ี้
| ลำดับที่ | อุทยานแห่งชาติ | พื้นที่ (ไร่) |
| 1 | อุทยานแห่งชาติตาดโตน | 138,194.01 |
| 2 | อุทยานแห่งชาติภูแลนคา | 123,618.40 |
| 3 | อุทยานแห่งชาติป่าหินงาม | 63,211.56 |
| 4 | อุทยานแห่งชาติไทรทอง | 208,363.62 |
| 5 | อุทยานแห่งชาติน้ำพอง (ชัยภูมิ) | 18,031.42* |
| 6 | อุทยานแห่งชาติน้ำหนาว | 162,067.89** |
| หมายเหตุ : * ,** ที่ทำการอุทยานไม่ได้ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่จังหวัดชัยภูมิ ที่มา: สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดชัยภูมิ |
||
3) เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและเขตห้ามล่าสัตว์ป่า จำนวน 5 แห่ง เนื้อที่ 1,349,338.09 ไร่ (จากการวิเคราะห์ด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ : GIS (Geographic Information System)) ดังนี้
| ลำดับที่ | เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและเขตห้ามล่าสัตว์ป่า | พื้นที่ (ไร่) |
| 1 | เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว | 985,502.60 |
| 2 | เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าผาผึ้ง | 119,027.20 |
| 3 | เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าตะเบาะ - ห้วยใหญ่ | 227,091.53 |
| 4 | เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองแวง | 130.72 |
| 5 | เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงละหาน | 17,586.04 |
| ที่มา: สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดชัยภูมิ | ||
4) พื้นที่ป่าไม้ถาวรที่คณะรัฐมนตรี มีมติให้รักษาไว้เป็นสมบัติของชาติ ที่คงเหลือจากการประกาศเป็นป่าสงวนแห่งชาติ และป่าอนุรักษ์ จากการวิเคราะห์ด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ : GIS (Geographic Information System) จำนวน 437,186.13 ไร่
ทรัพยากรดิน
วัตถุต้นกำเนิดบริเวณจังหวัดชัยภูมิ ส่วนใหญ่เป็นดินที่เกิดจากพวกตะกอนที่ถูกน้ำพัดพามาทับถมกันเป็นเวลานาน และมีการเปลี่ยนแปลงทางธรณีสัณฐานโดยกระบวนการชะล้างและปรับระดับพื้นที่ทำให้พื้นที่ มีความสูงแตกต่างกัน ดินบางส่วนเกิดจากการพังและสลายตัวของหิน ส่วนใหญ่เป็นบริเวณภูเขาและที่ลาดเชิงเขา